Ustawa o Bezpieczeństwie Jądrowym i Ochronie Radiologicznej

[Anton Talanov]

USTAWA

o bezpieczeństwie jądrowym i ochronie radiologicznej

z dnia 22 września 2026 r.


Rozdział I. Przepisy ogólne

Art. 1.

1. Ustawa określa zasady bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w Drackiej Republice Ludowo-Demokratycznej.


2. Ustawa określa w szczególności:



- zasady ochrony ludzi i środowiska przed promieniowaniem jonizującym;


- wymagania bezpieczeństwa obiektów jądrowych;


- zasady wykorzystywania źródeł promieniotwórczych;


- zasady nadzoru państwowego;


- zasady postępowania w przypadku zdarzeń radiacyjnych;


- zasady transportu materiałów promieniotwórczych;


- zasady postępowania z odpadami promieniotwórczymi;


- odpowiedzialność za naruszenie przepisów bezpieczeństwa.



Art. 2.
Celem ustawy jest ochrona życia i zdrowia ludzi, środowiska oraz bezpieczeństwa państwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego i działalności związanej z wykorzystaniem energii jądrowej.

Art. 3.
Przepisy ustawy stosuje się do działalności powodującej lub mogącej powodować narażenie na promieniowanie jonizujące.

Art. 4.
Do działalności, o której mowa w art. 3, należą w szczególności:

1. eksploatacja elektrowni jądrowych;


2. eksploatacja reaktorów badawczych;


3. wykorzystanie źródeł promieniotwórczych;


4. produkcja i stosowanie urządzeń emitujących promieniowanie;


5. transport materiałów promieniotwórczych;


6. przechowywanie i przetwarzanie materiałów promieniotwórczych;


7. gospodarowanie odpadami promieniotwórczymi;


8. likwidacja obiektów jądrowych.



Art. 5.

1. Podstawową odpowiedzialność za bezpieczeństwo prowadzonej działalności ponosi podmiot prowadzący działalność powodującą zagrożenie radiacyjne.


2. Odpowiedzialność organów państwa za nadzór nie zwalnia operatora z odpowiedzialności określonej w ust. 1.



Takie przypisanie głównej odpowiedzialności operatorowi jest zgodne z podstawową zasadą bezpieczeństwa stosowaną przez IAEA.

Art. 6.
W działalności związanej z promieniowaniem stosuje się zasadę ograniczania narażenia ludzi i środowiska do poziomu możliwie najniższego przy zachowaniu rozsądnej wykonalności.

Art. 7.
Działalność związana z promieniowaniem może być prowadzona wyłącznie na podstawie przepisów prawa oraz wymaganych zezwoleń.


Rozdział II. System bezpieczeństwa jądrowego

Art. 8.
Tworzy się państwowy system bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.

Art. 9.
System obejmuje:

1. przepisy prawa;


2. organy nadzoru;


3. operatorów obiektów i instalacji;


4. system kontroli i monitoringu;


5. system reagowania awaryjnego;


6. system ochrony fizycznej;


7. system ewidencji materiałów promieniotwórczych;


8. system kształcenia kadr.



Art. 10.
Organy państwa zapewniają współpracę między organami odpowiedzialnymi za energetykę, zdrowie, środowisko, transport, bezpieczeństwo państwa i ochronę ludności.

Art. 11.
Bezpieczeństwo jądrowe obejmuje bezpieczeństwo:

1. obiektów jądrowych;


2. materiałów jądrowych;


3. źródeł promieniotwórczych;


4. odpadów promieniotwórczych;


5. transportu materiałów promieniotwórczych.


Rozdział III. Dracki Urząd Bezpieczeństwa Jądrowego

Art. 12.

1. Dracki Urząd Bezpieczeństwa Jądrowego, zwany dalej „Urzędem”, jest centralnym organem państwowego nadzoru nad bezpieczeństwem jądrowym i ochroną radiologiczną.


2. Urząd działa na obszarze całej Republiki.



Art. 13.
Do zadań Urzędu należy:

1. wydawanie zezwoleń;


2. prowadzenie kontroli;


3. nadzór nad obiektami jądrowymi;


4. nadzór nad źródłami promieniotwórczymi;


5. kontrola przestrzegania limitów narażenia;


6. prowadzenie rejestrów;


7. nadzór nad transportem materiałów promieniotwórczych;


8. nadzór nad odpadami promieniotwórczymi;


9. udział w reagowaniu na zdarzenia radiacyjne;


10. nakładanie środków przewidzianych ustawą.



Art. 14.
Urząd pozostaje niezależny w zakresie wykonywania czynności kontrolnych i podejmowania decyzji dotyczących bezpieczeństwa.

Niezależność funkcjonalna organu dozoru jest jednym z podstawowych elementów prawidłowego systemu regulacyjnego wskazywanych przez IAEA.

Art. 15.
Urząd współpracuje z:

1. Ministrem Gospodarki;


2. Ministerstwem Narodu;


3. Ministerstwem Komunikacji;


4. Ministerstwem Sprawiedliwości;


5. organami ochrony środowiska;


6. służbami ratowniczymi;


7. jednostkami naukowymi.



Art. 16.
Urząd może wydawać decyzje administracyjne, nakazy i zakazy w zakresie określonym ustawą.


Rozdział IV. Zezwolenia i rejestracja działalności

Art. 17.
Prowadzenie działalności powodującej istotne zagrożenie radiacyjne wymaga zezwolenia Urzędu.

Art. 18.
Zezwolenie jest wymagane w szczególności na:

1. eksploatację obiektu jądrowego;


2. uruchomienie reaktora;


3. stosowanie źródeł promieniotwórczych wysokiej aktywności;


4. przechowywanie materiałów promieniotwórczych;


5. przetwarzanie odpadów promieniotwórczych;


6. transport określonych materiałów promieniotwórczych;


7. likwidację obiektu jądrowego.



Art. 19.
Wniosek o wydanie zezwolenia zawiera w szczególności:

1. dane podmiotu;


2. opis działalności;


3. ocenę zagrożeń;


4. system bezpieczeństwa;


5. kwalifikacje personelu;


6. plan reagowania awaryjnego.



Art. 20.
Urząd może odmówić wydania zezwolenia, jeżeli działalność stwarza niedopuszczalne zagrożenie dla ludzi lub środowiska.

Art. 21.
Urząd może ograniczyć, zawiesić albo cofnąć zezwolenie w przypadku poważnego naruszenia wymagań bezpieczeństwa.

Art. 22.
Podmiot posiadający zezwolenie jest obowiązany niezwłocznie zgłaszać Urzędowi istotne zmiany działalności.


Rozdział V. Obiekty jądrowe

Art. 23.
Obiekt jądrowy musi być projektowany, budowany, uruchamiany, eksploatowany i likwidowany zgodnie z wymaganiami bezpieczeństwa jądrowego.

Art. 24.
Projekt obiektu jądrowego podlega ocenie bezpieczeństwa przed rozpoczęciem jego budowy.

Art. 25.
Ocena bezpieczeństwa obejmuje w szczególności:

1. zagrożenia naturalne;


2. zagrożenia techniczne;


3. awarie projektowe;


4. ciężkie awarie;


5. utratę zasilania;


6. możliwość wystąpienia zdarzeń zewnętrznych.



Art. 26.
Obiekt jądrowy musi posiadać systemy zabezpieczające przed utratą kontroli nad procesami jądrowymi.

Art. 27.
Systemy bezpieczeństwa muszą być okresowo testowane i kontrolowane.

Art. 28.
Operator prowadzi dokumentację techniczną i eksploatacyjną obiektu przez cały okres jego funkcjonowania.

Art. 29.
Każde istotne zdarzenie mające wpływ na bezpieczeństwo podlega rejestracji i analizie.

Art. 30.
Urząd może nakazać operatorowi przeprowadzenie dodatkowych analiz bezpieczeństwa.


Rozdział VI. Ochrona radiologiczna

Art. 31.
Ochrona radiologiczna obejmuje ochronę:

1. pracowników;


2. pacjentów;


3. ludności;


4. środowiska.



Art. 32.
Narażenie na promieniowanie może występować wyłącznie w zakresie uzasadnionym charakterem prowadzonej działalności.

Art. 33.
Podmiot prowadzący działalność jest obowiązany zapewnić odpowiednie środki ochrony przed promieniowaniem.

Art. 34.
Pracownicy narażeni na promieniowanie podlegają odpowiedniemu szkoleniu i monitoringowi.

Art. 35.
Dawki promieniowania otrzymywane przez pracowników podlegają ewidencji.

Art. 36.
Osoby poniżej wieku określonego w przepisach wykonawczych nie mogą być zatrudniane przy pracach powodujących istotne narażenie zawodowe.

Art. 37.
Podmiot prowadzący działalność zapewnia pracownikom odpowiednie środki ochrony, monitoring oraz dostęp do informacji o zagrożeniach.

Art. 38.
W przypadku przekroczenia dopuszczalnych poziomów narażenia działalność podlega niezwłocznej analizie i, jeżeli jest to konieczne, wstrzymaniu.


Rozdział VII. Źródła promieniotwórcze

Art. 39.
Każde źródło promieniotwórcze podlegające kontroli państwa musi posiadać określonego właściciela lub użytkownika.

Art. 40.
Tworzy się Państwowy Rejestr Źródeł Promieniotwórczych.

Art. 41.
Rejestr obejmuje w szczególności:

1. rodzaj źródła;


2. jego identyfikację;


3. właściciela;


4. miejsce użytkowania;


5. stan źródła;


6. informacje wymagane dla bezpieczeństwa.



Art. 42.
Zabrania się posiadania źródła promieniotwórczego bez wymaganego zezwolenia.

Art. 43.
Źródło promieniotwórcze musi być zabezpieczone przed utratą, uszkodzeniem, nieuprawnionym dostępem i wykorzystaniem.

Art. 44.
Utratę, kradzież albo niekontrolowane przemieszczenie źródła należy niezwłocznie zgłosić właściwym organom.


Rozdział VIII. Monitoring radiologiczny

Art. 45.
Państwo prowadzi krajowy system monitoringu radiologicznego.

Art. 46.
System monitoringu obejmuje:

1. pomiary promieniowania w środowisku;


2. monitoring powietrza;


3. monitoring wód;


4. monitoring gleby;


5. monitoring żywności w zakresie określonym przepisami;


6. monitoring terenów sąsiadujących z obiektami jądrowymi.



Art. 47.
Dane z monitoringu są przekazywane właściwym organom państwa.

Art. 48.
W przypadku wystąpienia zagrożenia radiacyjnego wyniki monitoringu mogą zostać wykorzystane do określenia obszaru objętego działaniami ochronnymi.


Rozdział IX. Zdarzenia radiacyjne

Art. 49.
Zdarzeniem radiacyjnym jest sytuacja, w której występuje lub może wystąpić niekontrolowane narażenie ludzi lub środowiska na promieniowanie jonizujące.

Art. 50.
Zdarzenia radiacyjne dzieli się na:

1. miejscowe;


2. zakładowe;


3. regionalne;


4. krajowe.



Art. 51.
Podmiot odpowiedzialny za obiekt lub działalność jest obowiązany posiadać plan reagowania na zdarzenia radiacyjne.

Art. 52.
W przypadku zdarzenia radiacyjnego podmiot odpowiedzialny niezwłocznie:

1. podejmuje działania ograniczające zagrożenie;


2. powiadamia właściwe organy;


3. zabezpiecza miejsce zdarzenia;


4. prowadzi monitoring;


5. współpracuje ze służbami ratowniczymi.



Art. 53.
Urząd koordynuje działania regulacyjne związane z bezpieczeństwem radiologicznym podczas zdarzenia.

Art. 54.
Ministerstwo Narodu odpowiada za działania dotyczące ochrony ludności podczas zdarzeń radiacyjnych.

Art. 55.
Ministerstwo Komunikacji zapewnia współpracę w zakresie transportu i infrastruktury niezbędnej podczas działań ratowniczych.

Art. 56.
W przypadku zagrożenia życia lub zdrowia właściwe organy mogą wprowadzić działania ochronne dla ludności, w tym ograniczenia dostępu do określonych obszarów.

Art. 57.
Informowanie ludności o zdarzeniu radiacyjnym prowadzi się w sposób zapewniający szybkie przekazanie wiarygodnych informacji i zaleceń ochronnych.


Rozdział X. Transport materiałów promieniotwórczych

Art. 58.
Transport materiałów promieniotwórczych podlega państwowemu nadzorowi.

Art. 59.
Transport może być wykonywany wyłącznie przez podmioty spełniające wymagania określone prawem.

Art. 60.
Materiał promieniotwórczy podczas transportu musi być odpowiednio zabezpieczony.

Art. 61.
Przewoźnik jest obowiązany posiadać dokumentację umożliwiającą identyfikację przewożonego materiału.

Art. 62.
Transport materiałów promieniotwórczych odbywa się z uwzględnieniem przepisów o transporcie oraz bezpieczeństwie jądrowym.


Rozdział XI. Odpady promieniotwórcze

Art. 63.
Odpady promieniotwórcze podlegają odrębnej ewidencji, kontroli i bezpiecznemu przechowywaniu.

Art. 64.
Podmiot wytwarzający odpady jest odpowiedzialny za ich właściwe zabezpieczenie do czasu przekazania ich uprawnionemu podmiotowi.

Art. 65.
Odpady należy segregować i przetwarzać odpowiednio do ich właściwości oraz poziomu zagrożenia.

Art. 66.
Zabrania się niekontrolowanego uwalniania materiałów promieniotwórczych do środowiska.

Art. 67.
Państwo zapewnia system długoterminowego przechowywania i składowania odpadów promieniotwórczych.

Art. 68.
Zasady finansowania gospodarowania odpadami określa ustawa o rozwoju energetyki jądrowej oraz przepisy o finansach publicznych.


Rozdział XII. Kontrola państwowa

Art. 69.
Urząd prowadzi planowe i doraźne kontrole działalności podlegającej ustawie.

Art. 70.
Kontrola może obejmować:

1. obiekty;


2. urządzenia;


3. dokumentację;


4. kwalifikacje pracowników;


5. systemy bezpieczeństwa;


6. materiały promieniotwórcze;


7. wyniki monitoringu.



Art. 71.
Podmiot kontrolowany jest obowiązany umożliwić przeprowadzenie kontroli.

Art. 72.
Inspektor może nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Art. 73.
W przypadku bezpośredniego zagrożenia Urząd może nakazać natychmiastowe wstrzymanie działalności.

Art. 74.
Decyzje Urzędu podlegają kontroli na zasadach określonych w przepisach o postępowaniu administracyjnym.


Rozdział XIII. Kwalifikacje i szkolenia

Art. 75.
Osoby wykonujące czynności istotne dla bezpieczeństwa jądrowego muszą posiadać wymagane kwalifikacje.

Art. 76.
Kwalifikacje potwierdza się zgodnie z wymaganiami określonymi przez Urząd.

Art. 77.
Operatorzy zapewniają okresowe szkolenia pracowników.

Art. 78.
Szkolenia obejmują w szczególności:

1. zasady bezpieczeństwa;


2. ochronę radiologiczną;


3. procedury awaryjne;


4. obsługę systemów bezpieczeństwa;


5. zasady postępowania z materiałami promieniotwórczymi.


Rozdział XIV. Ochrona środowiska

Art. 79.
Działalność związana z promieniowaniem podlega przepisom o ochronie środowiska.

Art. 80.
Operator prowadzi monitoring wpływu działalności na środowisko.

Art. 81.
Uwalnianie substancji promieniotwórczych do środowiska może nastąpić wyłącznie w zakresie dopuszczonym przez właściwe zezwolenia.

Art. 82.
Przekroczenie dopuszczalnych poziomów emisji wymaga niezwłocznego zgłoszenia i podjęcia działań naprawczych.


Rozdział XV. Ochrona fizyczna i bezpieczeństwo materiałów

Art. 83.
Obiekty jądrowe i materiały promieniotwórcze podlegają ochronie przed nieuprawnionym dostępem.

Art. 84.
Operator opracowuje system ochrony fizycznej odpowiedni do charakteru obiektu lub materiału.

Art. 85.
Szczegółowe wymagania dotyczące ochrony fizycznej mogą być objęte tajemnicą państwową, jeżeli ich ujawnienie mogłoby zagrozić bezpieczeństwu państwa.

Art. 86.
Organy bezpieczeństwa państwa współpracują z Urzędem w zakresie ochrony obiektów i materiałów jądrowych.


Rozdział XVI. Odpowiedzialność

Art. 87.
Kto prowadzi działalność wymagającą zezwolenia bez jego uzyskania, podlega odpowiedzialności określonej w przepisach prawa.

Art. 88.
Kto umyślnie lub wskutek rażącego naruszenia obowiązków powoduje zagrożenie radiacyjne, podlega odpowiedzialności na zasadach określonych w Kodeksie Karnym.

Art. 89.
Kto utrudnia wykonywanie kontroli Urzędu, podlega karze administracyjnej określonej w przepisach wykonawczych.

Art. 90.
Podmiot prowadzący działalność odpowiada za usunięcie skutków naruszenia bezpieczeństwa oraz za koszty działań naprawczych, w zakresie określonym prawem.


Rozdział XVII. Przepisy końcowe

Art. 91.
Minister Gospodarki, w porozumieniu z właściwymi ministrami, określi w drodze rozporządzeń szczegółowe wymagania bezpieczeństwa dla działalności podlegającej ustawie.

Art. 92.
Dracki Urząd Bezpieczeństwa Jądrowego prowadzi centralne rejestry wymagane dla wykonywania zadań określonych ustawą.

Art. 93.
Przepisy dotyczące bezpieczeństwa jądrowego stosuje się odpowiednio do obiektów badawczych, przemysłowych i medycznych wykorzystujących materiały lub technologie jądrowe.

Art. 94.
Ustawa pozostaje w związku z:

1. Ustawą o rozwoju energetyki jądrowej;


2. Ustawą o energetyce;


3. Ustawą o ochronie środowiska;


4. Ustawą o gospodarce wodnej;


5. Ustawą o transporcie i łączności;


6. Ustawą o ochronie zdrowia;


7. Ustawą o stanie wyjątkowym i wojennym;


8. Ustawą o ochronie granic państwowych.



Art. 95.
W przypadku sprzeczności przepisów dotyczących bezpieczeństwa jądrowego z przepisami ogólnymi pierwszeństwo w zakresie bezpieczeństwa jądrowego mają przepisy niniejszej ustawy, z zachowaniem nadrzędności Konstytucji.

Art. 96.
Rada Ministrów zapewnia środki niezbędne do funkcjonowania państwowego systemu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.

Art. 97.
Minister Gospodarki przedstawia Radzie Ministrów coroczne sprawozdanie o stanie bezpieczeństwa jądrowego w Republice.

Art. 98.
Sprawozdanie, o którym mowa w art. 97, obejmuje w szczególności:

1. stan obiektów jądrowych;


2. wyniki kontroli;


3. zdarzenia radiacyjne;


4. stan ochrony radiologicznej;


5. stan gospodarki odpadami promieniotwórczymi;


6. realizację działań naprawczych;


7. potrzeby dalszego rozwoju systemu bezpieczeństwa.



Art. 99.
Państwo zapewnia rozwój naukowy i techniczny systemu bezpieczeństwa jądrowego oraz ochrony radiologicznej.

Art. 100.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Anton Talanov
Minister Gospodarki
Dnia 22 września 2026r.