Ustawa o Transporcie Kolejowym

[Anton Talanov]

USTAWA

o transporcie kolejowym

z dnia 23 września 2026 r.

Rozdział I

Przepisy ogólne

Art. 1.
Ustawa określa zasady funkcjonowania transportu kolejowego, zarządzania infrastrukturą kolejową, wykonywania przewozów osób i rzeczy, bezpieczeństwa ruchu kolejowego oraz nadzoru nad koleją.

Art. 2.
Transport kolejowy obejmuje:

1. przewóz osób;


2. przewóz rzeczy;


3. zarządzanie infrastrukturą kolejową;


4. utrzymanie i eksploatację pojazdów kolejowych;


5. prowadzenie ruchu kolejowego.



Art. 3.
Transport kolejowy stanowi część strategicznej infrastruktury transportowej Republiki.

Rozdział II

Infrastruktura kolejowa

Art. 4.
Infrastruktura kolejowa obejmuje w szczególności:

1. linie kolejowe;


2. tory;


3. stacje i przystanki;


4. urządzenia sterowania ruchem;


5. sieć trakcyjną;


6. urządzenia zasilania;


7. bocznice kolejowe;


8. obiekty inżynieryjne.



Art. 5.
Zarządcą państwowej infrastruktury kolejowej może być przedsiębiorstwo państwowe lub inna jednostka wskazana przez Ministra Komunikacji.

Art. 6.
Zarządca infrastruktury odpowiada za jej utrzymanie, modernizację, bezpieczeństwo oraz udostępnianie przewoźnikom.

Art. 7.
Infrastruktura kolejowa może być własnością Republiki, jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorstw lub innych podmiotów dopuszczonych prawem.

Art. 8.
Zarządca zapewnia równy i niedyskryminujący dostęp do infrastruktury kolejowej przewoźnikom posiadającym wymagane uprawnienia.

Rozdział III

Przewoźnicy kolejowi

Art. 9.
Przewoźnikiem kolejowym jest przedsiębiorstwo wykonujące przewóz osób lub rzeczy koleją.

Art. 10.
Wykonywanie zarobkowego transportu kolejowego wymaga licencji oraz odpowiednich uprawnień bezpieczeństwa.

Art. 11.
Licencja określa zakres działalności przewoźnika.

Art. 12.
Przewoźnik musi posiadać:

1. odpowiednią organizację;


2. środki finansowe;


3. wykwalifikowany personel;


4. sprawne pojazdy;


5. system zarządzania bezpieczeństwem.



Art. 13.
Licencja może zostać zawieszona lub cofnięta w przypadku poważnego naruszenia przepisów bezpieczeństwa albo warunków jej wydania.

Rozdział IV

Bezpieczeństwo kolei

Art. 14.
Zarządcy infrastruktury i przewoźnicy są obowiązani zapewniać bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego.

Art. 15.
System bezpieczeństwa obejmuje w szczególności:

1. procedury prowadzenia ruchu;


2. szkolenie personelu;


3. kontrolę stanu infrastruktury;


4. kontrolę pojazdów;


5. zarządzanie ryzykiem;


6. postępowanie w sytuacjach awaryjnych.



Art. 16.
Każdy zarządca infrastruktury i przewoźnik opracowuje wewnętrzne przepisy bezpieczeństwa.

Art. 17.
W przypadku bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ruch kolejowy może zostać ograniczony lub wstrzymany.

Rozdział V

Pojazdy kolejowe

Art. 18.
Pojazd kolejowy może być eksploatowany wyłącznie po dopuszczeniu go do ruchu.

Art. 19.
Pojazdy kolejowe muszą spełniać wymagania techniczne dotyczące bezpieczeństwa, konstrukcji i wyposażenia.

Art. 20.
Przewoźnik prowadzi ewidencję eksploatowanych pojazdów.

Art. 21.
Pojazdy podlegają okresowym kontrolom i badaniom technicznym.

Art. 22.
Pojazd niespełniający wymagań technicznych nie może zostać dopuszczony do ruchu.

Rozdział VI

Maszyniści i personel kolejowy

Art. 23.
Pojazd kolejowy może prowadzić wyłącznie osoba posiadająca wymagane uprawnienia.

Art. 24.
Maszynista musi posiadać:

1. licencję maszynisty;


2. świadectwo maszynisty;


3. aktualne wymagane badania.



Art. 25.
Personel wykonujący czynności związane z bezpieczeństwem ruchu musi posiadać odpowiednie kwalifikacje.

Art. 26.
Przewoźnik zapewnia szkolenia i okresowe sprawdzanie kwalifikacji personelu.

Rozdział VII

Przewóz osób

Art. 27.
Przewóz osób może być wykonywany jako:

1. regularny;


2. okazjonalny;


3. międzynarodowy;


4. regionalny;


5. dalekobieżny.



Art. 28.
Przewoźnik zapewnia pasażerom bezpieczeństwo, odpowiednie warunki przewozu oraz informacje dotyczące podróży.

Art. 29.
Rozkład jazdy powinien uwzględniać możliwości infrastruktury i potrzeby transportowe ludności.

Art. 30.
Pasażer jest obowiązany przestrzegać przepisów porządkowych obowiązujących w transporcie kolejowym.

Art. 31.
Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przewozu na zasadach określonych w prawie.

Rozdział VIII

Przewóz rzeczy

Art. 32.
Transport kolejowy może obejmować przewóz:

1. ładunków przemysłowych;


2. surowców;


3. produktów rolnych;


4. kontenerów;


5. innych towarów dopuszczonych prawem.



Art. 33.
Przewóz rzeczy wykonywany jest na podstawie umowy przewozu i dokumentacji przewozowej.

Art. 34.
Przewoźnik odpowiada za prawidłowe wykonanie przewozu od przyjęcia przesyłki do jej wydania odbiorcy.

Art. 35.
Przewoźnik jest obowiązany przestrzegać ograniczeń dotyczących masy, nacisku osi oraz parametrów technicznych pociągu.

Rozdział IX

Dostęp do infrastruktury

Art. 36.
Przewoźnik posiadający wymagane uprawnienia może wystąpić o przydzielenie trasy pociągu.

Art. 37.
Zarządca infrastruktury opracowuje rozkład tras kolejowych i zasady ich przydzielania.

Art. 38.
Dostęp do infrastruktury odbywa się na podstawie umowy pomiędzy zarządcą a przewoźnikiem.

Art. 39.
Za korzystanie z infrastruktury pobierana jest opłata określona według zasad ustalonych przez właściwy organ.

Rozdział X

Inwestycje kolejowe

Art. 40.
Inwestycje kolejowe mogą obejmować:

1. budowę nowych linii;


2. modernizację istniejących linii;


3. elektryfikację;


4. budowę stacji i przystanków;


5. budowę bocznic;


6. modernizację systemów sterowania;


7. budowę terminali przeładunkowych.



Art. 41.
Minister Komunikacji opracowuje program rozwoju krajowej sieci kolejowej.

Art. 42.
Przy planowaniu inwestycji uwzględnia się potrzeby gospodarki, ludności, przemysłu, transportu towarowego i obronności państwa.

Art. 43.
Minister Gospodarki współpracuje z Ministrem Komunikacji przy planowaniu inwestycji kolejowych o znaczeniu gospodarczym.

Art. 44.
Inwestycje strategiczne mogą być finansowane z budżetu państwa oraz państwowych funduszy inwestycyjnych.

Rozdział XI

Transport kolejowy towarów

Art. 45.
Państwo zapewnia rozwój kolejowego transportu towarowego jako elementu krajowego systemu logistycznego.

Art. 46.
Szczególne znaczenie mają połączenia kolejowe z:

1. zakładami przemysłowymi;


2. kopalniami;


3. centrami logistycznymi;


4. portami;


5. terminalami przeładunkowymi.



Art. 47.
Przedsiębiorstwa państwowe mogą tworzyć własne bocznice kolejowe oraz terminale przeładunkowe.

Rozdział XII

Transport pasażerski

Art. 48.
Państwo zapewnia rozwój regionalnego i dalekobieżnego transportu kolejowego.

Art. 49.
Przewozy o znaczeniu publicznym mogą być organizowane i finansowane przez państwo lub jednostki samorządu terytorialnego.

Art. 50.
Minister Komunikacji może określić połączenia kolejowe o znaczeniu państwowym.

Rozdział XIII

Kontrola i nadzór

Art. 51.
Nadzór nad transportem kolejowym sprawuje organ państwowy właściwy do spraw transportu kolejowego.

Art. 52.
Organ nadzoru kontroluje w szczególności:

1. bezpieczeństwo ruchu;


2. stan infrastruktury;


3. stan pojazdów;


4. kwalifikacje personelu;


5. przestrzeganie warunków licencji;


6. prawa pasażerów.



Art. 53.
Organ nadzoru może przeprowadzać kontrole przedsiębiorstw, pojazdów, infrastruktury i dokumentacji.

Art. 54.
W przypadku stwierdzenia zagrożenia bezpieczeństwa organ nadzoru może nakazać ograniczenie lub wstrzymanie działalności.

Rozdział XIV

Wypadki i sytuacje nadzwyczajne

Art. 55.
Wypadek kolejowy podlega obowiązkowemu zgłoszeniu właściwym organom.

Art. 56.
Właściwy organ przeprowadza lub nadzoruje postępowanie mające na celu ustalenie przyczyn wypadku.

Art. 57.
Zarządcy i przewoźnicy obowiązani są współpracować przy usuwaniu skutków wypadków i awarii.

Rozdział XV

Finansowanie

Art. 58.
Transport kolejowy i infrastruktura kolejowa mogą być finansowane z:

1. budżetu państwa;


2. budżetów jednostek samorządu terytorialnego;


3. opłat za dostęp do infrastruktury;


4. przychodów przewoźników;


5. państwowych funduszy inwestycyjnych;


6. innych źródeł przewidzianych prawem.



Art. 59.
Państwo może finansować modernizację linii kolejowych o znaczeniu strategicznym.

Rozdział XVI

Przepisy końcowe

Art. 60.
Minister Komunikacji określa w drodze rozporządzeń szczegółowe wymagania techniczne dotyczące infrastruktury, pojazdów, prowadzenia ruchu i bezpieczeństwa kolei.

Art. 61.
Minister Komunikacji prowadzi centralną ewidencję przewoźników kolejowych, zarządców infrastruktury i pojazdów kolejowych.

Art. 62.
Dane dotyczące infrastruktury i transportu kolejowego mogą być prowadzone w formie elektronicznej.

Art. 63.
Do transportu kolejowego stosuje się przepisy ustawy o infrastrukturze krytycznej w zakresie dotyczącym infrastruktury uznanej za krytyczną.

Art. 64.
Przewoźnicy i zarządcy infrastruktury są obowiązani dostosować działalność do wymagań niniejszej ustawy.

Art. 65.
Minister Gospodarki może zgłaszać do narodowych planów gospodarczych inwestycje kolejowe mające szczególne znaczenie dla przemysłu i rozwoju gospodarczego.

Art. 66.
Państwowe przedsiębiorstwa kolejowe mogą wykonywać przewozy osób i rzeczy oraz zarządzać infrastrukturą kolejową na zasadach określonych w ustawie.

Art. 67.
Naruszenie przepisów ustawy podlega odpowiedzialności administracyjnej, cywilnej lub karnej na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Art. 68.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Anton Talanov
Minister Gospodarki
Dnia 23 września 2026r.