Ustawa o Własności Społecznej

[Anton Talanov]

USTAWA
z dnia 1 lipca 2026 r.

o własności społecznej

PREAMBUŁA

My, Najwyższy Kongres Ludowy Drackiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, uznając że własność prywatna środków produkcji jest źródłem wyzysku i nierówności,

przekonani że tylko własność społeczna zapewnia sprawiedliwy rozkład dóbr i rozwój na miarę potrzeb ludu,

postanawiamy uregulować zasady własności społecznej jako podstawy socjalistycznego ustroju gospodarczego Republiki.

ZASADY OGÓLNE

Art. 1

Własność społeczna jest podstawą ustroju gospodarczego Drackiej Republiki Ludowo-Demokratycznej. Obejmuje ona środki produkcji, zasoby naturalne oraz dobra kultury materialnej i duchowej narodu.

Art. 2

Własność społeczna służy zaspokojeniu potrzeb materialnych i kulturalnych całego społeczeństwa, a nie interesów jednostek, grup czy klas.

Art. 3

Własność społeczna jest niepodzielna, niezbywalna i niepodlegająca dziedziczeniu w rozumieniu prawa prywatnego.

Art. 4

Formy własności społecznej:
1. **własność państwowa** – zarządzana przez organy centralne;
2. **własność spółdzielcza** – zarządzana przez członków spółdzielni;
3. **własność samorządu terytorialnego** – zarządzana przez rady ludowe;
4. **własność instytucjonalna** – zarządzana przez instytucje nauki, kultury, zdrowia.

WŁASNOŚĆ PAŃSTWOWA

Art. 5

Własnością państwową są:
1. ziemia orna, lasy, wody, złoża mineralne;
2. zakłady przemysłowe wydobywczego i przetwórczego;
3. elektrownie, sieci energetyczne, wodociągi;
4. banki, ubezpieczenia, instytucje finansowe;
5. środki transportu kolejowego, lotniczego, wodnego;
6. zakłady handlu zagranicznego;
7. media publiczne, wydawnictwa państwowe;
8. dobra kultury o znaczeniu narodowym.

Art. 6

Własność państwowa zarządzana jest przez:
1. Radę Ministrów – w zakresie ogólnym;
2. ministerstwa branżowe – w zakresie sektorowym;
3. dyrektorów zakładów – w zakresie operacyjnym;
4. rady zakładowe – w zakresie kontrolnym.

Art. 7

Dyrektor zakładu państwowego mianowany jest przez właściwego ministra na wniosek komitetu partyjnego. Odpowiada za:
1. realizację planu produkcyjnego;
2. gospodarność wykorzystania mienia;
3. warunki pracy i płac;
4. dyscyplinę pracowniczą.

Art. 8

Rada zakładowa składa się z przedstawicieli:
1. załogi (wybierani w wyborach bezpośrednich);
2. administracji (powołani przez dyrektora);
3. komitetu partyjnego (delegowani).

Do kompetencji rady należy:
1. opiniowanie planu zakładowego;
2. kontrola wykonania planu;
3 rozpatrywanie skarg pracowniczych;
4. wnioski w sprawach nagród i kar.

WŁASNOŚĆ SPÓŁDZIELCZA

Art. 9

Spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem osób fizycznych prowadzącym działalność gospodarczą na zasadach samopomocy, samorządności i demokracji bezpośredniej.

Art. 10

Formy spółdzielni:
1. **spółdzielnie produkcyjne** – rolnicze, przemysłowe, rzemieślnicze;
2. **spółdzielnie handlowe** – spożywcze, zaopatrzenia, zbytu;
3. **spółdzielnie mieszkaniowe** – budownictwo, zarządzanie;
4. **spółdzielnie kredytowe** – oszczędnościowo-pożyczkowe;
5. **spółdzielnie usługowe** – transport, turystyka, inne.

Art. 11

Spółdzielnia posiada osobowość prawną. Jej majątek stanowi własność spółdzielczą, nie podlegającą podziałowi między członków.

Art. 12

Członek spółdzielni wnosi:
1. wpisowe w wysokości ustalonej przez walne zgromadzenie;
2. udział w pracy (spółdzielnia produkcyjna) lub zaopatrzeniu (spółdzielnia handlowa).

Art. 13

Dochód spółdzielni dzieli się na:
1. fundusz rozwojowy (min. 40%);
2. fundusz rezerwowy (min. 15%);
3. fundusz edukacji i kultury (min. 5%);
4. dywidendę dla członków (max. 30%, proporcjonalna do wkładu pracy).

Art. 14

Spółdzielnia podlega rejestracji w Ministerstwie Gospodarki i nadzorowi państwowemu w zakresie:
1. zgodności z planem gospodarczym;
2. prawidłowości finansów;
3. przestrzegania prawa pracy.

WŁASNOŚĆ SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

Art. 15

Własnością samorządu terytorialnego są:
1. budynki użyteczności publicznej (szkoły, szpitale, domy kultury);
2. drogi lokalne, mosty, place;
3. wodociągi i kanalizacje gminne;
4. parki, zieleńce, cmentarze;
5. lokalne środki transportu (autobusy, tramwaje);
6. lokale mieszkalne komunalne.

Art. 16

Samorząd zarządza mieniem w granicach budżetu ustalonego przez Kongres Ludowy. Nie może zbywać majątku bez zgody właściwego ministra.

Art. 17

Dochody z majątku samorządowego (czynsze, opłaty) przeznaczane są wyłącznie na cele publiczne w danej gminie.

DOBRA WSPÓLNE I ZASOBY NATURALNE

Art. 18

Ziemia jest własnością narodu drackiego. Użytkowanie jej udzielane jest:
1. zakładom państwowym – na czas nieokreślony;
2. spółdzielniom rolniczym – na czas nieokreślony;
3. gospodarstwom indywidualnym – na czas określony, dziedziczny.

Art. 19

Lasy stanowią własność państwową, z wyjątkiem lasów gminnych o powierzchni do 50 ha. Gospodarka leśna prowadzona jest zgodnie z planami powszechnej gospodarki leśnej.

Art. 20

Wody powierzchniowe i gruntowe, złoża mineralne, zasoby energetyczne ziemi są wyłączną własnością państwową. Eksploatacja następuje na podstawie koncesji udzielanej przez Radę Ministrów.

Art. 21
Parki narodowe, rezerwaty przyrody, zabytki architektury i archeologiczne stanowią dobra wspólne pod szczególną ochroną państwową. Zabrania się ich prywatyzacji lub komercjalizacji.

OGRANICZENIE WŁASNOŚCI PRYWATNEJ

Art. 22

Własność prywatna dopuszczalna jest w zakresie:
1. przedmiotów osobistego użytku i konsumpcji;
2. mieszkania własnego lub spółdzielczego;
3. oszczędności w bankach państwowych;
4. drobnego rzemiosła i usług (bez zatrudniania cudzej pracy);
5. małego gospodarstwa rolnego do 5 ha (praca własna i rodzinna).

Art. 23

Zabrania się:
1. posiadania środków produkcji przez osoby prywatne (maszyny przemysłowe, grunty orne powyżej limitu);
2. zatrudniania cudzej pracy na podstawie umowy o pracę przez osoby prywatne;
3. wynajmowania lokali w celach zarobkowych (spekulacja mieszkaniowa);
4. posiadania walut obcych w gotówce (obowiązek wymiany w Banku Ludowym);
5. dziedziczenia zakładów przemysłowych, ziemi ornej, lasów.

Art. 24

Wywłaszczenie własności prywatnej przekraczającej dopuszczalne limity następuje:
1. z odszkodowaniem w wysokości wartości rynkowej (dla mieszkań, oszczędności);
2. z przekształceniem w spółdzielnię (dla gospodarstw rolnych powyżej 5 ha);
3. bez odszkodowania w przypadku nabycia z bezprawnego źródła.

GOSPODAROWANIE MIENIEM SPOŁECZNYM

Art. 25

Mienie społeczne podlega ewidencji i inwentaryzacji. Każdy zakład, spółdzielnia i jednostka samorządowa prowadzi księgi rachunkowe zgodne z przepisami o rachunkowości państwowej.

Art. 26

Marnotrawienie, niszczenie lub niegospodarne wykorzystanie mienia społecznego podlega odpowiedzialności:
1. dyscyplinarnej – dla pracowników;
2. administracyjnej – dla kierowników;
3. karnej – w przypadku szkody powyżej 10.000 RDr lub sabotażu.

Art. 27

Przekształcenie formy własności (państwowej w spółdzielczą lub odwrotnie) wymaga zgody Rady Ministrów i nie może prowadzić do prywatyzacji.

KONTROLA I NADZÓR

Art. 28

Nadzór nad gospodarowaniem mieniem społecznym sprawują:
1. Najwyższa Izba Kontroli Ludowej – kontrola finansowa;
2. ministerstwa branżowe – nadzór merytoryczny;
3. komitety partyjne PPD – nadzór polityczny;
4. rady zakładowe – nadzór pracowniczy;
5. prokuratura – ściganie przestępstw gospodarczych.

Art.. 29

Każdy obywatel ma prawo zgłaszać nieprawidłowości w gospodarowaniu mieniem społecznym. Zgłoszenia rozpatruje się w terminie 30 dni.

PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE

Art. 30

W terminie 6 miesięcy od wejścia w życie niniejszej ustawy następuje:
1. inwentaryzacja całego mienia państwowego;
2. rejestracja spółdzielni istniejących;
3. weryfikacja tytułów własności prywatnej;
4. przekształcenie lub likwidacja podmiotów prywatnych prowadzących działalność zakazaną.

Art. 31

Majątek byłych właścicieli prywatnych przekraczający limity art. 22 podlega:
1. dobrowolnemu przekazaniu państwu z odszkodowaniem;
2. przymusowemu wywłaszczeniu zgodnie z art. 24.

Art. 32

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Drackiej Republiki Ludowo-Demokratycznej.

Wielgród, dnia 1 lipca 2026 r.
Minister Gospodarki
(podpis)
Anton Talanov

Sekretarz Ludowy
(podpis)
Jakubin Kovalinov