Ustawa o Najwyższej Izbie Kontroli Ludowej (NIKL)

[Jakubin Kovalinov]

USTAWA


z dnia 15 maja 2026 r.


o Najwyższej Izbie Kontroli Ludowej

PREAMBUŁA

My, Najwyższy Kongres Ludowy Drackiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, świadomi, że władza ludowa wymaga najwyższej troski o dobro wspólne i czujności wobec odchyleń od socjalistycznej drogi,

wierni zasadzie, że mienie społeczne jest świętością, a jego marnotrawienie jest zdradą klasy robotniczej,

pragnąc wzmocnić kontrolę nad realizacją planu gospodarczego, nadzorować działalność organów władzy i chronić interesy ludu pracującego,

uchwalamy niniejszą ustawę.


POSTANOWIENIA OGÓLNE

Rozdział 1 – Ustanowienie i status

Art. 1.
Ustanawia się Najwyższą Izbę Kontroli Ludowej, zwaną dalej "Izbą" lub "NIKL".

Art. 2.
Izba jest najwyższym organem kontroli państwowej, podlegającym Najwyższemu Kongresowi Ludowemu i działającym w imieniu ludu pracującego.

Art. 3.
Siedzibą Izby jest Wielgród.

Art. 4.
Izba działa na zasadach:
1. niezależności w zakresie kontroli - podlega wyłącznie prawu i Kongresowi Ludowemu;
2. obiektywizmu - ocena oparta na faktach i planach gospodarczych;
3. sprawozdawczości - jawność wyników kontroli dla ludu;
4. interwencyjności - prawo wstrzymania działań szkodliwych dla dobra wspólnego.


ZADANIA I KOMPETENCJE

Rozdział 2 – Zakres kontroli

Art. 5.
Izba sprawuje kontrolę nad:

1. wykonaniem budżetu państwa - zgodność wydatków z planem uchwalonym przez Kongres;

2. realizacją Planu Pięcioletniego - postęp inwestycji, wykorzystanie środków, terminowość;

3. działalnością zakładów państwowych - gospodarność, produkcyjność, ochrona mienia społecznego;

4. działalnością spółdzielni - zgodność ze statutem i interesem społecznym;

5. organami administracji państwowej - legalność, celowość i gospodarność decyzji;

6. Bankiem Ludowym - emisja pieniądza, kredyty, rezerwy walutowe;

7. Milicją Ludową i Sądami - zgodność z prawem, nienadużywanie uprawnień;

8. organami lokalnymi - wykorzystanie funduszy gminnych, realizacja inwestycji lokalnych.

Art. 6.
Izba nie sprawuje kontroli nad:
1. Sekretarzem Ludowym - w zakresie polityki ogólnej (kontroluje natomiast wykonanie jego dekretów)

Rozdział 3 – Uprawnienia kontrolne

Art. 7.
Izba ma prawo:

1. wstępu do wszystkich budynków, zakładów, magazynów i instytucji podlegających kontroli, w każdej porze dnia i nocy;

2. żądania dokumentów - ksiąg rachunkowych, planów, korespondencji służbowej, protokołów;

3. przesłuchiwania osób zatrudnionych w kontrolowanej jednostce;

4. zatrzymania środków pieniężnych w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości (do czasu wyjaśnienia, nie dłużej niż 30 dni);

5. zawieszenia decyzji administracyjnej w przypadku rażącego naruszenia prawa (na 14 dni, z obowiązkiem zgłoszenia do Sekretarza Ludowego);

6. wnioskowania o powołanie komisji śledczej Kongresu Ludowego;

7. zawiadamiania prokuratury o podejrzeniu przestępstwa.

Art. 8.
Kontrolowani są obowiązani:
1. umożliwić kontrolę w ciągu 24 godzin od żądania;
2. przedstawić wymagane dokumenty w ciągu 48 godzin;
3. udzielić wyjaśnień na piśmie w ciągu 7 dni;
4. nie utrudniać i nie zwlekać z kontrolą.

Kara: Nieusprawiedliwione odmówienie kontroli - wykroczenie przeciwko porządkowi gospodarczemu, karane aresztem do 30 dni lub grzywną do 5.000 PDR.


ORGANIZACJA

Rozdział 4 – Najwyższy Kontroler Ludowy

Art. 9.
Na czele Izby stoi Najwyższy Kontroler Ludowy, z dniem powołania zwany "Towarzyszem Najwyższym Kontrolerem".

Art. 10.
Najwyższy Kontroler Ludowy jest wybierany przez Ministra Gospodarki w pełni kontaktu z Sekretarzem Ludowym.

Art. 11.
Kandydatem może być obywatel DRLD, który:
1. ukończył 30 lat;
2. posiada wykształcenie wyższe ekonomiczne lub prawnicze;
3. ma co najmniej 5-letni staż pracy w kontroli, gospodarce lub administracji;
4. cieszy się nieposzlakowaną opinią w środowisku robotniczym.

Art. 12.
Najwyższy Kontroler Ludowy może być odwołany przez Ministra Gospodarki i Sekretarza Ludowego w przypadku:
1. rażącego naruszenia Konstytucji lub prawa;
2. utraty zaufania w wyniku skandalu korupcyjnego;
3. wniosku Sekretarza Ludowego uzasadnionego zagrożeniem dla bezpieczeństwa państwowego.

Art. 13.
Najwyższy Kontroler Ludowy:
1. kieruje całą działalnością Izby;
2. mianuje i odwołuje kontrolerów wojewódzkich;
3. zatwierdza roczny plan kontroli;
4. składa coroczne sprawozdanie Kongresowi Ludowemu;
5. występuje do Sekretarza Ludowego z wnioskami o zmianę dekretów naruszających prawo.

Art. 14.
Najwyższy Kontroler Ludowy jest niezawisły w swoich orzeczeniach kontrolnych. Nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za wyniki kontroli, chyba że działał w złej wierze.


Rozdział 5 – Struktura terytorialna

Art. 15.
Izba działa przez:
1. Centralę w Wielgrodzie;
2. Kontrolerstwa Wojewódzkie w każdym mieście wojewódzkim;
3. Kontrolerstwa Rejonowe w gminach o znaczeniu przemysłowym (min. 3 na województwo).

Art. 16.
Kontrolerstwo Wojewódzkie kieruje się przez Kontrolera Wojewódzkiego, mianowanego przez Najwyższego Kontrolera Ludowego.

Art. 17.
Kontrolerstwo Wojewódzkie sprawuje kontrolę:
1. zakładów państwowych na terenie województwa;
2. rad gminnych i ich budżetów;
3. spółdzielni zarejestrowanych na terenie województwa;
4. realizacji inwestycji planowych na terenie województwa.

Rozdział 6 – Kontrolerzy Ludowi

Art. 18.
Kontrolerami mogą być wyłącznie obywatele DRLD, którzy:
1. ukończyli 21 lat;
2. złożyli przysięgę wierności Republice i socjalistycznej sprawiedliwości;
3. ukończyli kurs kontroli państwowej (3 miesiące);
4. nie byli skazani za przestępstwo majątkowe lub przeciwko ustrojowi.

Art. 19.
Przysięga kontrolera brzmi:

> "Przysięgam wierność Drackiej Republice Ludowo-Demokratycznej i jej ludowi pracującemu. Przysięgam sprawować kontrolę rzetelnie, odważnie i bezstronnie, w duchu socjalistycznej sprawiedliwości. Przysięgam chronić mienie ludowe jak własne i nie ulegać korupcji ani strachowi. Tak mi dopomódz proletariat."

Art. 20.
Kontrolerzy mają prawo do:
1. legitymacji służbowej uprawniającej do wstępu wszędzie;
2. broni palnej w przypadku stawiania zbrojnego oporu kontroli;
3. ochrony przed zwolnieniem z pracy w dotychczasowym zakładzie przez 2 lata po zakończeniu służby;
4. wynagrodzenia nie niższego niż kierownik działu w kontrolowanym zakładzie.


TRYB POSTĘPOWANIA KONTROLNEGO

Rozdział 7 – Kontrola planowa i doraźna

Art. 21.
Izba prowadzi kontrolę:
1. planową - według rocznego planu zatwierdzonego przez Najwyższego Kontrolera;
2. doraźną - na wniosek obywatela, organu władzy lub z własnej inicjatywy w przypadku podejrzenia nieprawidłowości.

Art. 22.
Wniosek obywatela o kontrolę doraźną musi zawierać:
1. imię, nazwisko i adres wnioskodawcy;
2. przedmiot kontroli (jednostka, okres, podejrzenie);
3. uzasadnienie;
4. podpis.

Wniosek anonimowy podlega rozpatrzeniu wyłącznie w przypadku szczególnej wagi dla interesu społecznego.

Art. 23.
Izba jest zobowiązana rozpatrzyć wniosek w ciągu 14 dni i poinformować wnioskodawcę o wyniku.

Rozdział 8 – Protokół kontrolny i wnioski

Art. 24.
Wynik kontroli dokumentuje się w protokole kontrolnym, który zawiera:
1. datę, miejsce i przedmiot kontroli;
2. skład zespołu kontrolnego;
3. stwierdzone fakty z podaniem dokumentów;
4. ocenę zgodności z prawem i planem;
5. wnioski i zalecenia;
6. termin na usunięcie nieprawidłowości.

Art. 25.
Protokół podpisują kontrolerzy i przedstawiciel kontrolowanej jednostki. W przypadku odmowy podpisu – protokół z adnotacją odmowy.

Art. 26.
Wnioski Izby mają charakter:
1. zaleceń - dla nieprawidłowości mniejszej wagi;
2. nakazów - dla rażących naruszeń, z terminem naprawy;
3. wniosków do prokuratury - dla przestępstw;
4. wniosków do Kongresu - dla systemowych nieprawidłowości wymagających zmiany prawa.


JAWNOŚĆ I ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Rozdział 9 – Sprawozdawczość

Art. 27.
Izba publikuje:
1. roczne sprawozdanie ogólne - do 31 marca roku następnego, w Dzienniku Urzędowym i prasie ludowej;
2. sprawozdania szczegółowe z każdej kontroli - w terminie 30 dni od zakończenia;
3. biuletyn nieprawidłowości - co kwartał, z anonimizacją osób fizycznych.

Art. 28.
Sprawozdania zawierają:
1. liczbę przeprowadzonych kontroli;
2. stwierdzone nieprawidłowości i ich wartość;
3. wnioski zrealizowane i niezrealizowane;
4. nazwy jednostek z najlepszą i najgorszą gospodarnością.

Rozdział 10 – Odpowiedzialność kontrolerów

Art. 29.
Kontroler podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za:
1. celowe pominięcie nieprawidłowości;
2. przyjęcie korzyści majątkowej od kontrolowanego;
3. ujawnienie tajemnicy służbowej;
4. zniesławienie kontrolowanego bez podstaw.

Art. 30.
Kary dyscyplinarne:
1. nagana;
2. grzywna do 3-miesięcznego wynagrodzenia;
3. zawieszenie w czynnościach do 6 miesięcy;
4. odwołanie ze stanowiska i zakaz pracy w kontroli na 10 lat.

Art. 31.
Przestępstwa kontrolera podlegają karze podwójnej w porównaniu z przeciętnym obywatelem jako zdrada zaufania publicznego.


WSPÓŁPRACA Z INNYMI ORGANAMI

Rozdział 11 – Relacje instytucjonalne

Art. 32.
Izba współpracuje z:
1. Sądem Najwyższym - przekazuje materiały dowodowe w sprawach karnych;
2. Prokuraturą Ludową – zawiadamia o przestępstwach;
3. Milicją Ludową - zabezpiecza kontrole wymagające ochrony;
4. Bankiem Ludowym - uzyskuje dane o operacjach finansowych;

Art. 33.
Organy te są zobowiązane udzielić Izbie pomocy w terminie 7 dni od żądania.


PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE

Art. 34.
W terminie 30 dni od wejścia w życie niniejszej ustawy Najwyższy Kongres Ludowy wybiera Pierwszego Najwyższego Kontrolera Ludowego.

Art. 35.
W terminie 60 dni od wyboru Najwyższego Kontrolera powołuje się struktury terenowe i mianuje kontrolerów.

Art. 36.
Do czasu powołania Izby kontrolę nad budżetem sprawuje Komisja Rewizyjna przy Kongresie Ludowym.

Art. 37.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym DRLD.


Uchwalona przez Ministra Gospodarki
w dniu 15 maja 2026 r.

Wielgród, dnia 15 maja 2026 r.
Sekretarz Ludowy
Jakubin Kovalinov
Minister Gospodarki
Anton Talanov